- De stap van een uitkering naar betaald werk is niet altijd makkelijk. Op deze pagina vind je tools om drempels weg te nemen die mensen ervaren bij de overgang van uitkering naar werk.
- Als iemand gaat werken en daarnaast een aanvullende uitkering ontvangt, dan moet het inkomen worden verrekend. Dit verrekenen kan zorgen voor een onzeker en instabiel inkomen.
- Op deze pagina vind je tools om drempels weg te nemen die specifiek gaan over het verrekenen van inkomsten.
- Daarbij zijn ook ambities geformuleerd. Dit zijn doelen om op deze overgang naartoe werken.
Ook aan de slag met de andere overgangen? Klik dan hier
Meer weten over het Simpel Switchen Kompas? Klik dan hier
Het Kompas is bedoeld voor medewerkers van gemeenten, zorgorganisaties, ontwikkelbedrijven en UWV. Want Simpel Switchen doe je niet alleen. Snel weten wat jij vanuit jouw organisatie kunt doen? Met icoontjes hebben we steeds aangegeven welke tools door welke organisaties te gebruiken zijn.
Aan het werk zonder financiële zorgen, ook als iemand daarnaast nog een uitkering nodig heeft. Met onze manier van inkomstenverrekening laten we zien dat die stap wél mogelijk is.
Overzicht van de Overgang
|
Drempels: wat gaat er mis? |
Ambities: waar streven we naar? |
Tools: aan de slag! |
|---|---|---|
|
Instabiel en onvoorspelbaar inkomen Inkomstenverrekening kan het inkomen van mensen onvoorspelbaar en instabiel maken. |
Maandelijks minimaal bestaansminimum Mensen kunnen elke maand minimaal over het bestaansminimum beschikken | |
| ||
|
Inzicht in financiële gevolgen De uitkeringsinstantie informeert mensen over de inkomstenverrekening en brengt met hen in kaart wat de financiële gevolgen zijn van de stap naar werk |
| |
|
Negatieve financiële gevolgen beperken Voor mensen die gaan werken naast de uitkering worden eventuele negatieve financiële gevolgen zoveel mogelijk beperkt |
| |
|
Inkomstenverrekening brengt administratieve lasten voor mensen met zich mee |
Gebruik beschikbare inkomensgegevens Uitkeringsinstanties vragen geen gegevens over het inkomen op waarover ze al kunnen beschikken. |
|
Drempels
Drempel: Instabiel en onvoorspelbaar inkomen
Inkomstenverrekening kan het inkomen van mensen onvoorspelbaar en instabiel maken.
De hoogte en het betaalmoment van de aanvullende uitkering kan wisselen. Dat maakt financieel plannen lastig. Ook gaat de inkomstenverrekening niet altijd direct goed, waardoor mensen in een maand teveel of juist te weinig uitkering krijgen, die ze later dan weer moeten terugbetalen of alsnog ontvangen.
Ambitie: maandelijks minimaal bestaansminimum
Ambitie: inzicht in financiële gevolgen
Drempel: Administratieve lasten
Inkomstenverrekening brengt administratieve lasten voor mensen met zich mee
Mensen moeten nu vaak maandelijks hun loonstrook opsturen als ze vanuit de uitkering gaan werken. Als ze dit niet op tijd (kunnen) doen, ontvangen ze vaak geen uitkering, of krijgen ze de maand daarna met herberekeningen te maken. Dit geeft dit veel administratieve druk
Ambities
Ambitie: Maandelijks minimaal bestaansminimum
Mensen kunnen elke maand minimaal over het bestaansminimum beschikken.
In de Participatiewet zijn in artikel 32, eerste en tweede lid bepalingen opgenomen waaruit volgt dat inkomsten worden verrekend als zij betrekking hebben op de periode waarover beroep op bijstand wordt gedaan. Ook volgt daaruit dat inkomen uit een bepaalde periode met de bijstandsuitkering van die betreffende periode moeten worden verrekend. Dit zogenoemde transactiesysteem bepaalt dat gemeenten inkomen zoveel mogelijk moeten toerekenen aan de periode waarop ze betrekking hebben. Tegelijkertijd mogen inkomsten alleen worden verrekend (of teruggevorderd) als die ook echt zijn ontvangen. Deze bepalingenkunnen soms tegenstrijdig aan elkaar zijn en zorgen voor interpretatieverschillen in de huidige uitvoeringspraktijk. De hoofdregel van het verduidelijkte transactiesysteem is dat het inkomen met de bijstand wordt verrekend in de periode waarin iemand ook daadwerkelijk (redelijkerwijs) over het inkomen kan beschikken. Daarmee is niet langer de verwervingsperiode bepalend. Dit heeft concreet gevolgen voor bijvoorbeeld de eindejaarsuitkering, het keuzebudget of de vakantiebijslag, maar ook nabetalingen van loon of een dertiende periode. Deze kunnen niet langer al worden verrekend in de maanden voorafgaand aan het daadwerkelijk ontvangen hiervan. (Per 1-1-2027 artikel 32, eerste en tweede lid Participatiewet).
ØDe manier waarom vakantiebijslag, keuzebudget en eindejaarsuitkering worden verrekend met de bijstandsuitkering worden per 1-1-2027 geüniformeerd. Hierdoor wordt het voor de bijstandsgerechtigde en de gemeente eenvoudiger te begrijpen en uit te leggen. Zo lopen mensen niet het risico dat zij op maandbasis op achteruit gaan doordat de (maandelijks gereserveerde) vakantiebijslag van de werkgever of uitkeringsinstantie alvast verrekend wordt met de uitkering terwijl die feitelijk nog niet is ontvangen. (Per 1-1-2027 artikel 32 Pw en regeling Participatiewet)
ØMet een bufferbudget kunnen gemeenten voorkomen dat mensen met een combinatie van uitkering en inkomsten uit arbeid door inkomstenverrekening op maandbasis onder de bijstandsnorm komen. Het bufferbudget bedraagt maximaal € 1.000 per jaar, wordt beheerd door de gemeente en op individueel niveau ambtshalve ten behoeve van de bijstandsgerechtigde ingezet.
Klik hier voor artikel 34b van de Participatiewet
De handreiking verrekenen volgens Participatiewet in Balans helpt gemeenten om uitvoering te geven aan de inkomstenverrekening volgens Participatiewet in Balans en besteedt aandacht aan het verduidelijkte transactiesysteem en het anders verrekenen van vakantiebijslag, keuzebudget en eindejaarsuitkering. Ook worden gemeenten ondersteund bij het vaststellen van het netto-inkomen dat verrekend moet worden met de bijstandsuitkering. De handreiking beschrijft uitvoeringsopties om mensen een stabiel en zeker inkomen te geven bij parttime werk.
De handreiking bufferbudget beschrijft de toepassingmogelijkheden van het bufferbudget
Surplus is een methode van inkomstenverrekening, waarbij de gemeente het loon en de aanvullende uitkering elke maand in één keer op een vast moment aan mensen overmaakt.
Ambitie: Inzicht in financiële gevolgen
De uitkeringsinstantie informeert mensen over de inkomstenverrekening en brengt met hen in kaart wat de financiële gevolgen zijn van de stap naar werk.
De Toolkit Parttime Werk bevat documenten uit de uitvoeringspraktijk van gemeenten die helpen om de overgang van uitkering naar parttime werk simpeler te maken. De toolkit krijgt de komende maanden een update in lijn met de maatregelen uit Participatiewet in Balans. Houd deze update in de gaten.
Door een gesprek over inkomsten te voeren met mensen die vanuit een uitkering gaan werken, en daarbij specifiek aandacht te besteden aan de manier waarop inkomsten worden verrekend, wordt het financiële plaatje duidelijk bij de stap naar werk. Mensen kunnen zich voorbereiden op eventuele knelpunten en professionals kunnen waar mogelijk oplossingen inzetten.
ØHet Nibud heeft de Uitkeringnaarwerk-berekenaar ontwikkeld. De tool is bedoeld voor professionals om mensen inzicht te geven in wat de gevolgen voor hun inkomen zijn als zij vanuit een uitkering gaan werken of meer gaan werken.
Ambitie: Negatieve Financiële gevolgen beperken
Voor mensen die gaan werken naast de uitkering worden eventuele negatieve financiële gevolgen zoveel mogelijk beperkt
Klik hier voor artikel 31, tweede lid onder n, r, y, z van de Participatiewet. Per 1-1-2027 artikel 34a van de Participatiewet
De gemeente kan de premie voor arbeidsinschakeling verstrekken aan iemand met een bijstandsuitkering die zich inspant om de stap naar betaald werk te zetten. Bijvoorbeeld bij het aanvaarden van deeltijd of voltijd werk, het doen van een opleiding of een vorm van participatie die bijdraagt aan de arbeidsinschakeling. Dit mag de gemeente een- of tweemaal per jaar doen (mag niet structureel worden verstrekt).
Klik hier voor artikel 31, tweede lid van de Participatiewet
Met een bufferbudget kunnen gemeenten voorkomen dat mensen met een combinatie van uitkering en inkomsten uit arbeid door inkomstenverrekening op maandbasis onder de bijstandsnorm komen. Het bufferbudget bedraagt maximaal € 1.000 per jaar, wordt beheerd door de gemeente en op individueel niveau ambtshalve ten behoeve van de bijstandsgerechtigde ingezet.
Klik hier voor artikel 34b van de Participatiewet
Om gemeenten te helpen met de implementatie van de maatregelen uit Participatiewet in Balans Spoor 1, ontwikkelde Stimulansz een handreiking.
Bij de overgang van uitkering naar werk kunnen mensen te maken krijgen met onvoorziene kosten. Het maatwerkbudget is een domeinoverstijgend budget vanuit de gemeente waar sociale teams gebruik van kunnen maken om deze kosten op te vangen. Het budget is snel inzetbaar.
De handreiking bufferbudget beschrijft de toepassingmogelijkheden van het bufferbudget
Ambitie: Gebruik beschikbare inkomensgegevens
Uitkeringsinstanties vragen geen gegevens over het inkomen op waarover ze al kunnen beschikken.
De gemeente verrekent het inkomen zo veel mogelijk met behulp van beschikbare gegevens, waaronder de gegevens uit de Polisadministratie. Dit is per 1-1-2027 een wettelijke verplichting voor gemeenten. Voor ongeveer 40% van alle verrekeningen is de looninformatie net zo snel beschikbaar in de Polisadministratie als de loonstrook beschikbaar is bij de werknemer. Voor deze doelgroep betekent het verrekenen op basis van gegevens uit de Polisadministratie een aanzienlijke versnelling en een vermindering van de administratieve last voor zowel de bijstandsgerechtigde als de gemeente. Beschikbare gegevens kunnen direct worden verwerkt en hoeven niet eerst te worden verzameld. Als de gegevens uit de Polisadministratie niet op tijd beschikbaar zijn, kan verrekening op basis van ene inkomensspecificatie in individuele gevallen nodig blijven. Dit vergt goede communicatie tussen gemeente en bijstandsgerechtigde.
Vanaf 1 januari 2027 hebben gemeenten, met de inwerkingtreding van Participatiewet in Balans, een wettelijke verplichting om geen gegevens op te vragen die kunnen worden verkregen uit de Polisadministratie. Door de wetwijziging geldt het bestaande artikel 53a van de Participatiewet ook voor de inkomstengegevens uit de Polisadministratie.
Klik hier voor artikel 53a van de Participatiewet
Participatiewet in Balans maakt met artikkel 32, tweede en vijfde lid van de participatiewet, (automatisch) verrekenen op basis van de polisadministratie mogelijk. (artikel 32, tweede en vijfde lid Participatiewet)
De handreiking verrekenen volgens Participatiewet in Balans helpt gemeenten om uitvoering te geven aan de inkomstenverrekening volgens Participatiewet in Balans. De handreiking beschrijft uitvoeringsopties om mensen een stabiel en zeker inkomen te geven bij parttime werk.
Het inspiratiedocument beschrijft hoe gemeenten inkomen – al dan niet automatisch – kunnen verrekenen op basis van de Polisadministratie.